Zastępcy notariusza i aplikanci

Aplikanci i asesorzy notarialni

Aplikanci notarialni

Aplikantem notarialnym może być osoba, która:

  • posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
  • jest nieskazitelnego charakteru,
  • ukończyła studia prawnicze,
  • uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Egzamin wstępny na aplikację notarialną przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości. Tryb przeprowadzenia egzaminu określają przepisy art. 71b – 71k ustawy Prawo o notariacie, a także odpowiednie akty wykonawcze (np. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 roku w sprawie zespołu do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację notarialną oraz wykazu tytułów aktów prawnych Dz. U. Nr 66, poz. 559). Należy podkreślić, że egzamin przeprowadza komisja państwowa, a nie – jak się niekiedy mylnie sądzi – samorządowa. Izby notarialne zapewniają tylko obsługę o charakterze administracyjnym i technicznym.

Aplikacja notarialna trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza, w tym na praktycznym poznaniu jego pracy w toku działalności kancelarii, oraz na uzupełnianiu wiedzy na zajęciach teoretycznych organizowanych przez radę izby notarialnej na podstawie programu opracowanego przez Krajową Radę Notarialną. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych. Aplikacja jest odpłatna, wysokość opłaty rocznej ustala Minister Sprawiedliwości, a jej wysokość nie może być wyższa niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia. Aplikanci mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby bez prawa składania wniosków i brania udziału w głosowaniu.

Aplikantowi, który ukończył powyższą aplikację, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Upoważnia ono do przystąpienia do egzaminu notarialnego.

Egzamin notarialny przeprowadzają komisje państwowe powołane przez Ministra Sprawiedliwości. Komisja kwalifikacyjna składa się z siedmiu członków i w jej skład wchodzą: czterej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości, dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Rade Notarialną i jeden pracownik naukowy. Przewodniczącym Komisji jest zawsze przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości. Egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych i jest przeprowadzany raz w roku. Szczegółowy tryb przeprowadzania egzaminu określają przepisy art. 74 – 74 i ustawy Prawo o notariacie oraz przepisy wykonawcze.

Asesorzy notarialni 

   Asesorem notarialnym może być osoba, która zdała egzamin notarialny i uzyskała oświadczenie notariusza o gotowości zawarcia z nim umowy o pracę. Asesora powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Asesura jest rodzajem stażu zawodowego, odbywanego pod kontrolą doświadczonego notariusza. W jej trakcie asesor pogłębia swoją wiedzę zdobytą w czasie aplikacji, a ponadto sprawdza swoje przygotowanie i zdolności w praktyce, w szczególności przez zastępowanie notariusza podczas jego nieobecności. Tego typu praktyka najlepiej przygotowuje do prowadzenia w przyszłości własnej kancelarii. Umowa o pracę może mieć charakter umowy na czas nieoznaczony (pod koniec asesury następuje jej rozwiązanie za porozumieniem stron) lub na czas oznaczony - zawarta zostaje na czas do powołania asesora na notariusza. Taki sposób oznaczenia czasu trwania umowy o pracę uznać należy w świetle prawa pracy za całkowicie prawidłowy. W przypadku powierzenia asesorowi funkcji zastępcy notariusza w innej kancelarii, notariusz zastępowany powinien zawrzeć z asesorem umowę o pracę na czas oznaczony, natomiast z "macierzystej" kancelarii asesor otrzymuje na ten czas urlop bezpłatny, zgodnie z art. 174 kodeksu pracy. 
   Asesorzy mają prawo uczestniczyć w walnych zgromadzeniach notariuszy izby z prawem zabierania głosu w obradach, jednakże bez prawa składania wniosków oraz biernego i czynnego prawa wyborczego.  Asesura trwa co najmniej trzy lata. Najbardziej odpowiedzialnym i najważniejszym zadaniem asesora jest zastępowanie notariusza podczas jego nieobecności. Zakres obowiązków zastępcy notariusza jest znacznie szerszy niż asesora. Zastępca samodzielnie dokonuje czynności notarialnych, udziela informacji, organizuje pracę kancelarii, pobiera i odprowadza podatki i opłatę sądową. Czynności dokonane przez prawidłowo wyznaczonego zastępcę notariusza mają taką samą moc jak czynności dokonane przez notariusza.

   Prawo o notariacie przewiduje różne sposoby wyznaczenia zastępcy, w zależności od powodów i czasu trwania nieobecności notariusza:

  • nieobecność do trzech dni - zgodnie z art. 21 § 1 prawa o notariacie notariusz nie mogący pełnić swoich obowiązków przez okres do trzech dni wyznacza zastępcę spośród asesorów swojej kancelarii, zawiadamiając o tym prezesa rady właściwej izby notarialnej. Zawężenie możliwości wyznaczenia w tym przypadku zastępcy tylko do asesorów własnej kancelarii uniemożliwia notariuszom nie zatrudniającym asesora skorzystanie z krótkotrwałej nieobecności, zważywszy, że prawo o notariacie wymaga codziennej pracy kancelarii w wymiarze co najmniej sześciu godzin. Ustawa nie precyzuje minimalnego czasu trwania nieobecności. Zgodnie z art. 21 § 3 prawa o notariacie, jeżeli z nieprzewidzianych przyczyn notariusz nie pozostawił zastępcy, wyznacza go prezes rady właściwej izby notarialnej. Czas trwania zastępstwa nie jest oznaczony.
  • zaprzestanie prowadzenia kancelarii przez notariusza: zgodnie z art. 22 prawa o notariacie w takiej sytuacji zastępcę wyznacza rada właściwej izby notarialnej spośród asesorów danej izby.
  • zawieszenie notariusza w czynnościach: zgodnie z art. 22 prawa o notariacie podobnie jak w sytuacji powyższej, zastępcę wyznacza rada właściwej izby notarialnej spośród asesorów danej izby. Zawieszenie następuje na mocy uchwały sądu dyscyplinarnego, jeżeli przeciwko notariuszowi wszczęto postępowanie karne, dyscyplinarne lub o ubezwłasnowolnienie (art. 68 § 1 ustawy).
Zaloguj się aby móc dodawać komentarze
  • Brak komentarzy