Samorząd notarialny

Samorząd notarialny


   Instytucja samorządu zawodowego w polskim prawie występuje stosunkowo rzadko i dotyczy wybranych grup zawodowych. Tytułem przykładu wskazać można samorząd adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych, biegłych rewidentów czy lekarzy. Organizację i uprawnienia samorządów zawodowych regulują ustawy dotyczące poszczególnych zawodów. 
Samorządu notarialnego dotyczą przepisy art. 26-41 prawa o notariacie. Przynależność notariuszy do samorządu jest obligatoryjna. Samorząd notarialny jest dwustopniowy - składa się z izb notarialnych i Krajowej Rady Notarialnej; uregulowanie to odbiega od jednostopniowej organizacji przedwojennego samorządu notarialnego. Ustawa nadaje powyższym jednostkom organizacyjnym samorządu osobowość prawną. 

Izbę notarialną stanowią wszyscy notariusze prowadzący kancelarię w okręgu sądu apelacyjnego. Siedzibą izby jest siedziba sądu apelacyjnego. Obecnie funkcjonuje jedenaście izb notarialnych, z siedzibami w: Warszawie, Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Wrocławiu i Szczecinie. 

Organami izby notarialnej są:

  1. walne zgromadzenie notariuszy izby,
  2. rada izby.

Walne Zgromadzenie notariuszy stanowi najwyższą władzę izby, w jego obradach uczestniczą wszyscy notariusze mający siedziby kancelarii na obszarze właściwości izby. Obecność notariuszy na zgromadzeniach jest obowiązkowa, ewentualna nieobecność wynikać musi z ważnych przyczyn (np. choroba, bardzo istotne względy rodzinne). Walne zgromadzenia notariuszy mogą być zwyczajne (raz w roku, zwoływane w pierwszym kwartale przez radę izby) lub nadzwyczajne (zwoływane w razie potrzeby z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości, na podstawie uchwały rady izby lub na wniosek co najmniej 1/5 ogólnej liczby notariuszy danej izby). W zgromadzeniach mogą uczestniczyć aplikanci i asesorzy notarialni, jednakże bez prawa składania wniosków i brania udziału w głosowaniu, a ponadto przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości i prezesa sądu apelacyjnego. Kompetencje walnego zgromadzenia określa art. 30 prawa o notariacie, jednakże przepis ten nie stanowi katalogu zamkniętego. Można je podzielić na uprawnienia stanowiące, w tym wyborcze, oraz kontrolno-opiniujące.

    Rozstrzygnięcia walnego zgromadzenia zapadają w formie uchwał, podjętych zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków izby. Uchwały mogą być podejmowane w głosowaniu jawnym bądź tajnym, przy czym wyborów, z wyjątkiem wyboru przewodniczącego zgromadzenia, dokonuje się zawsze w głosowaniu tajnym. 

Rada Izby jest organem o charakterze wykonawczym i zarządzającym. Składa się z prezesa, wiceprezesa i członków wybieranych przez walne zgromadzenie na okres trzech lat. Liczebność rady uzależniona jest od liczby notariuszy danej izby; szczegółowe uregulowania w tym zakresie zawiera art. 32 ustawy. Rada podejmuje decyzje w formie uchwał zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy jej członków, przy czym w razie równej liczby głosów decyduje głos prezesa rady. Radę izby reprezentuje prezes, jednakże do składania oświadczeń woli w sprawach majątkowych wymagane jest współdziałanie prezesa lub wiceprezesa oraz jednego członka rady. Kompetencje rady izby określa art. 35 ustawy. 

   Krajowa Rada Notarialna (KRN) jest reprezentantem notariatu polskiego zarówno w stosunkach wewnętrznych, jak i zagranicznych. Występuje w imieniu notariatu wobec organów władzy i administracji państwowej, opiniuje projekty aktów prawnych dotyczących notariatu oraz przedstawia propozycje zmian tych przepisów. Krajowa Rada Notarialna ustala zasady etyki zawodowej notariuszy i czuwa nad ich przestrzeganiem. Pod jej egidą opracowano kodeks etyki zawodowej notariuszy, który został uchwalony w 1997 roku. W stosunkach zagranicznych na pierwszy plan wysuwa się współpraca z notariatami innych państw, w tym w ramach Międzynarodowej Unii Notariatu Łacińskiego. Krajowa Rada Notarialna składa się z notariuszy wybranych przez walne zgromadzenia izb notarialnych na okres trzech lat; każda izba ma prawo wyboru jednego członka Rady. Członkowie wybierają prezesa Rady spośród swego grona w głosowaniu tajnym. Siedzibą Rady jest Warszawa. Kompetencje KRN określa art. 40 prawa o notariacie. KRN jest podmiotem uprawnionym do zwołania kongresu notariuszy w celu zasięgnięcia opinii w szczególnie istotnych sprawach notariatu. Dotychczas odbyły się trzy takie kongresy.

Notariat polski jako członek Międzynarodowej Unii Notariatu Łacińskiego Od 1992 roku notariat polski jest członkiem Międzynarodowej Unii Notariatu Łacińskiego. Jest w niej reprezentowany przez Krajową Radę Notarialną. Unia jest organizacją skupiającą, na zasadzie dobrowolności, notariaty krajowe państw, w których pozycja notariatu i jego funkcje wynikają z korzeni sięgających prawa rzymskiego. W jej skład nie wchodzą więc kraje systemu common law (Wielka Brytania, USA z wyjątkiem stanu Luizjana, Australia), gdzie nie istnieje notariat opierający się na zasadach podobnych do notariatu łacińskiego. Międzynarodowa Unia Notariatu Łacińskiego powstała w Buenos Aires w dniu 2 października 1948 roku. Zgodnie z art. 2 statutu celem Unii jest między innymi: reprezentowanie notariatu wobec organizacji międzynarodowych i współpraca z takimi organizacjami, badanie i systematyczne gromadzenie regulacji prawnych dotyczących notariatu, upowszechnianie zasad notariatu łacińskiego, organizowanie kongresów międzynarodowych, nawiązywanie kontaktów z notariatami posiadającymi warunki do przyjęcia ich do Unii, jak również z organizacjami notarialnymi posiadającymi system dokumentacji odbiegający od zasad notariatu łacińskiego. Art. 6 statutu stanowi, iż organami Unii są Zgromadzenie Notariatów i Rada Stała. Najwyższym organem jest Zgromadzenie Notariatów, w którym każdy notariat krajowy posiada jeden głos. Posiada ono kompetencje do podejmowania uchwał we wszystkich najważniejszych sprawach, w tym w zakresie wyboru członków organu wykonawczego, przyjmowania nowych członków i rozdziału funduszy. Organem kierowniczym i wykonawczym Unii jest Stała Rada. W Radzie zasiada obecnie przedstawiciel notariatu polskiego - notariusz Wolfgang Józef Żmudziński.

Zaloguj się aby móc dodawać komentarze
  • Brak komentarzy