Funkcja notariatu

Funkcja notariatu

 

Cel nadrzędny - zagwarantowanie bezpieczeństwa obrotu prawnego.

 

Ważną rolę w każdym systemie prawnym odgrywają instrumenty służące zapewnieniu bezpieczeństwa obrotu prawnego. Jednym z takich rozwiązań, uświęconych wielowiekową tradycją, jest dokonywanie tych czynności z udziałem osób dysponujących odpowiednią wiedzą prawniczą, wyposażonych w niektóre atrybuty władzy publicznej i oznaczających się nienagannymi kwalifikacjami moralnymi. W ten sposób wykształciła się i utrwaliła w wielu społeczeństwach funkcja notariuszy jako „sędziów pokoju”, zapobiegających powstawaniu konfliktów między uczestnikami szczególnie ważnych i skomplikowanych czynności prawnych, np. dotyczących obrotu nieruchomościami.

Tak pojmowana funkcja prewencyjna wymagała usytuowania pozycji notariusza na granicy sfery publicznej i prywatnej, co polega na wykonywaniu zadań publicznych ale bez całkowitego podporządkowania państwu. Takie „przeplatanie się” elementów publicznych i prywatnych jest właściwe nie tylko dla zawodu notariusza, można je obserwować także przy wykonywaniu np. zawodu komornika sądowego, tłumacza przysięgłego, rzeczoznawcy majątkowego. W przypadku notariatu przybiera jednak formę szczególnie skomplikowaną i rozbudowaną, albowiem notariusz jest zarazem:

a. osobą zaufania publicznego, co zostało wyrażone wyraźnie w art. 2 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie (tekst jedn: Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 369 z późn. zm.), chociaż trzeba zauważyć że brak jest ustawowej definicji tego określenia,

b. podczas działania w ramach swoich kompetencji osobą korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, aczkolwiek nie jest takim funkcjonariuszem,

c. podmiotem pełniącym funkcje pomocnicze wobec wymiaru sprawiedliwości i wyręczającym sąd w dokonywaniu niektórych czynności,

d. podmiotem pełniącym funkcje pomocnicze wobec organów skarbowych, obliczającym i pobierającym w imieniu Państwa niektóre należności podatkowe, a nawet gwarantującym własnym majątkiem prawidłowość pobranych podatków,

e. przedsiębiorcą podlegającym przepisom o działalności gospodarczej, który świadczy usługi niematerialne określone w Polskiej Klasyfikacji Działalności, podlegającym zasadom ewidencji podmiotów gospodarczych, opodatkowaniu na zasadach ogólnych, właścicielem i kierownikiem zakładu pracy w rozumieniu przepisów prawa pracy,

f. osobą powoływaną do pełnienia swojej funkcji aktem mianowania wydanym przez Ministra Sprawiedliwości, chociaż nie związaną żadnym stosunkiem służbowym czy pracowniczym z Ministrem.

 

Bardzo trafnie zadania notariuszy sformułowano w ustawie notarialnej z 1803 roku wprowadzonej w Księstwie Warszawskim: „ mają oni sporządzać czynności dobrej woli, przedstawiając osobom przyjmującym w nich udział całą szerokość zobowiązań jakie biorą na siebie, spisując je z jasnością i nadając im charakter urzędowy, oraz moc wyroku w ostatniej instancji”. Nie sposób oprzeć się refleksji, że powyższe założenia zachowały w pełni aktualność również obecnie, chociaż warto uzupełnić je o stwierdzenie, że notariat jest organem ochrony prawnej państwa oddziałującym na stosunki prawne w zakresie sporządzania dokumentów posiadających szczególną moc dowodową (A. OLeszko: Prawo o notariacie. Komentarz. Część I, Warszawa 2011, s. 21).

Zaloguj się aby móc dodawać komentarze
  • Brak komentarzy